İstanbul’un geleceğe yönelik vizyonu doğrultusunda, Zeytinburnu’nun vizyonu ve yükleneceği fonksiyonlar da belirginleşiyor.
Zeytinburnu İlçesi, gerek sahip olduğu potansiyel, gerekse 13/02/2009 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 103 sayılı kararı ile kabul edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı tarafından 15/06/2009 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı ile metropoliten ölçekte bu bölgeye getirilen önemli kararlar nedeni ile gelecekte, İstanbul içinde küresel anlamda önemli fırsatlara sahip olacaktır.
İstanbul İli 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı yapılan analiz çalışmaları kapsamında kentsel kademelenme konusunda İstanbul’da 3 kademe merkez olduğu tespit edilmiştir. Bunlar:
MİA ve Bütünleşme Bölgesi: İstanbul Avrupa ve Anadolu Yakaları’nda yer alan birinci derecede merkezlerdir.
Alt Merkez: İstanbul Avrupa ve Anadolu Yakaları’nda MİA’dan sonra iş hizmetleri kapsamında ikinci derece potansiyele sahip merkezlerdir.
Yerel Merkezler: Çevrelerinde oturan iskân nüfusuna hizmet veren merkezlerdir.
Zeytinburnu İlçesi, İstanbul İli 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında alt merkezler kapsamında değerlendirilmektedir. Alt Merkezler, Merkezi İş Alanına oranla daha küçük ölçekli firmaların yer aldığı merkezlerdir. Avrupa Yakası’nda dağıtıcı hizmetlerin yoğun olduğu Bakırköy, Bahçelievler, Avcılar ve Büyükçekmece; hizmet alanlarının bir aks biçiminde geliştiği ofis, imalat ve depolama alanlarının yer aldığı Yenibosna Basın Aksı; sanayi dönüşümlü hizmet alanlarının olduğu Bayrampaşa, Güngören ve Zeytinburnu alt merkez potansiyeli taşıyan merkezlerdir.
ZEYTİNBURNU İLÇESİNİN GELECEĞİNİ ETKİLEYECEK BÜYÜK ÖLÇEKLİ ULAŞIM YATIRIMI: MARMARAY PROJESİ
İstanbul konumu itibariyle Avrupa ve Asya kıtaları arasında bir köprü özelliği gösterdiğinden uluslararası transit taşımacılığı içinde önemli bir yere sahiptir. Avrupa’yı Asya’ya bağlayan otoyol sistemlerinden olan kuzey-güney Avrupa otoyolu TEM (Treans Euroupan Motorway) Polonya’nın Gdansk kentinden başlayıp Adriyatik, Ege ve Karadeniz kıyılarına kadar uzanmaktadır. TEM ve D–100 karayolları, iki kıtayı birleştiren Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri ile birlikte bölgesel ve kent içi ulaşımı açısından da büyük önem taşımaktadır.
Zeytinburnu İlçesi, bu ulaşım ağı içinde önemli bir konuma sahiptir. İstanbul’un önemli karayolu ulaşım arterlerine yakınlığı Zeytinburnu için büyük bir potansiyeldir. Alan içinde İstanbul Metropolüne hizmet eden araç yollarının bulunması ulaşılabilirliği arttırmaktadır.
İstanbul demiryolu sistemi içerisinde, Sirkeci-Halkalı arasında hizmet veren banliyö treni, Eminönü-Havaalanı arasında hizmet veren çağdaş tramvay, Aksaray-Yenibosna arasında hizmet veren hafif metro Zeytinburnu ilçesi içinden geçmekte ve ulaşım açısından büyük kolaylıklar sağlamaktadır.
Asya-Avrupa kıtaları arasında kesintisiz demiryolu bağlantısı tesis etmek amacıyla, 76,3 km uzunluğunda raylı toplu taşıma sistemi oluşturmak üzere; demiryolu hatlarının İstanbul Boğazı'nın altından geçen bir demiryolu tüneli ile birbirine bağlanacak Marmaray Projesi çalışmalarına 2004 yılında başlanmıştır. Hat, Kazlıçeşme'de yeraltına girecek; yeni yeraltı istasyonları olan Yenikapı ve Sirkeci boyunca ilerleyecek, İstanbul Boğazının altından geçecek, ve diğer bir yeni yer altı istasyonu olan Üsküdar'a bağlanacak ve Söğütlüçeşme'de tekrar yüzeye çıkacaktır. Söz konusu proje kapsamında Zeytinburnu İlçesinde 2 istasyon öngörülmüştür. Bu projenin tamamlanması Zeytinburnu’nun ulaşılabilirliği açısından büyük önem taşımakta olup ulaşılabilirlik Zeytinburnu için önemli fırsatları da beraberinde getirecektir.
ZEYTİNBURNU’NUN GELECEKTE YÜKLENECEĞİ FONKSİYONLAR
Zeytinburnu yerleşmesinin gelecekteki üstleneceği fonksiyonlar için 1/100.000 Ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı belirleyici bir unsur olacaktır. Hazırlanan bu planda nüfus öngörüsü ile sektörel dağılım öngörülerinin alt ölçekli planları yönlendirebilmesi açısından, İstanbul doğal ve yapay eşikler dikkate alınarak 10 alt bölgeye ayrılmıştır.
Zeytinburnu 6 No’lu alt bölge kapsamında öngörülmüştür. 6 No’lu Alt Bölge, İstanbul’un merkezi niteliğinde olup, çoğunluğu MİA fonksiyonlarını kapsayan Beşiktaş, Şişli, Beyoğlu, Eyüp, Fatih, Gaziosmanpaşa, Sultangazi, Bayrampaşa, Zeytinburnu ve Kağıthane İlçelerini içine almaktadır.
Sanayi Dönüşümlü Merkezi İş Alanı (Metropoliten Ölçekte Ticaret ve Hizmet Alanı)
İstanbul’da özellikle merkez alanlarda kalan, ancak mekan yetersizlikleri, kullanım uyumsuzlukları, kentsel değer artışları nedeniyle yer değiştirmesi ve farklı işlev yüklenmesi öngörülen sanayi alanlarının büyük bir kısmı, hizmet fonksiyonuna dönüşen alanlar olarak belirlenmiştir.
Avrupa Yakası’nda Zeytinburnu, Küçükçekmece, Bahçelievler, Güngören, Bağcılar, Esenler, Bayrampaşa, Eyüp, Gaziosmanpaşa, Eminönü, Arnavutköy, Silivri, Mimar Sinan ile Anadolu Yakası’nda, Maltepe, Kartal, Pendik, Tuzla, Samandra ve Sultanbeyli etaplama ve önceliklerin belirlenmesiyle sanayi kullanımından farklı kullanımlara dönüşme potansiyeline sahip alanlardır.
Zeytinburnu İlçesi’nde sanayinin hem üst ölçekli planlar hem de uygulamayı yönlendiren imar plan kararları doğrultusunda MİA (Merkezi İş Alanı) ve Ticaret+Hizmet+Konut Alanlarına dönüşümü gerçekleşmektedir. Bunun yanı sıra, alanda yer seçen Koç Üniversitesi ve Yeni Yüzyıl Üniversiteleri Zeytinburnu İlçesini önümüzdeki yüzyıla taşıyacak en önemli unsurlarda bir olacaktır.
Tarihi-Kültürel Fiziki Doku ve Yapıların Ağırlıkla Yer Aldığı Bölge: Sur Tecrit Alanı
Zeytinburnu tarihsel süreç içinde, Bizans, Osmanlı, Cumhuriyet dönemlerinden günümüze intikal ederken geçmişe referans veren ve böylece gerek bölgenin, gerek Zeytinburnu'nun, gerekse İstanbul'un kimliğini tarif eden tarihi yapı kompleksleri, yapılar, (sur bedenleri, surlar üzerindeki kuleler ve kapılar, kiliseler, ayazma, camiler, tekkeler-Yenikapı Mevlevihanesi, türbeler, çeşmeler v.b.), yapı parçaları, eski mahallelerden (Seyyid Nizam ve Merkez Efendi mahalleleri) kalan yerleşme dokusu, tarihi mezarlık ve diğer kültürel değerler, surlar ile birlikte surların hemen dibinden başlayan ve surlar boyunca Marmara sahiline kadar inen dar bir bölge üzerinde yoğunlaşmaktadır. Tarihi Rum ve Müslüman - Türk mezarlık alanlarının, sur tecrit alanı ile birlikte bütünleşerek, surlar boyunca geniş yeşil bir alan olarak uzandığı bu bölge; tarihi, kültürel değerleri ile birlikte, kültür turizmi açısından önemli cazibe noktalarından biri ve Zeytinburnu'nun önemli prestij bölgelerinden biri olmaya yönelik potansiyel taşımaktadır.
Zeytinburnu’ndaki Sur Tecrit Alanı 1/100.000 Ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planın’da sit ve koruma alanı olduğu belirtilerek, kentsel ve bölgesel yeşil ve spor alanı olarak gösterilmiştir. Söz konusu plan raporunda; “Bu aks, içinde barındırdığı tarihsel değerler nedeniyle kültür turizmi açısından uluslararası düzeyde önemli cazibe alanlarından biri haline getirilmelidir. Bu aks üzerinde yeşil, spor, rekreasyon ve kültür hizmet alanları bulunmakta olup, koruma planlarına uygun olarak plan kararları netleştirilmelidir” denilmektedir.
Bu doğrultuda hazırlanan; Zeytinburnu Kültür Vadisi Projesi, tarihi ve kültürel varlık olarak korunması gerekli yapıların restorasyonları, kültür aksı içinde kalan kültür odakları, odakları birbirine bağlayan aks, mezarlık duvarlarının iyileştirilmesi düzenleme çalışmalarının yanı sıra konut, ticaret ve diğer donatı alanları ile ilgili iyileştirme ve geliştirme projelerini kapsamaktadır.
Kültür Vadisi Projesi kapsamında bölgenin kültürel, turizm ve ticaret potansiyelini değerlendirecek plan kararları ile mevcut tarihi potansiyelleri ön plana çıkararak inanç turizminin bu alanda gelişmesini sağlamak; tarihi dokuyu ihya ederek aslına uygun olarak yaşatmak ve her türlü çağdaş ihtiyacı tarihi mirasa saygılı davranarak karşılamak bulunmaktadır.
Merkezefendi bölgesinde, tarihi iskân alanları ile bu alanın güneyinde yer alan mevcut konut alanlarında bulunan sağlıksız yapıların iyileştirilmesi ve bunun Zeytinburnu iskân alanları için örnek teşkil etmesinin amaçlandığı projede ayrıca tarihi mezarlıklar, eski mahallelerin yok olması ile ortaya çıkmış boş alanların çevre koşulları dikkate alınarak düzenlenmesi, kirletici ve seviyesiz imalat alanlarının plan kararları çerçevesinde bölge dışına çıkarılması ve restorasyon gerektirecek alanların tayin edilerek tarihi kültürel değere sahip yapılara çağdaş ihtiyaçlara cevap verecek şekilde uygun bir işlev kazandırılarak bölgenin sosyal ekonomik yapısı ile bütünleşmesini sağlamak projede yer alan temalar arasındadır.
Sur Tecrit Alanında, alana gelen Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi, Medeniyetler İttifakı Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü ve Panaroma 1453 ile alanın İstanbul’un gezilmek ve görülmek istenen mekanları arasına dahil olması hedeflenmiş, Kültür Vadisi Projesinin gerçekleştirilmesi ile gelen ziyaretçilerin aşağı alanlara doğru çekilmesi istenmektedir.
Merkezefendi ve Çevresi avan proje alanlarında;
Yeme-içme yerleri, konut, kafe ve şifalı bitkilere yönelik iş yerlerinin yer alacağı alanın geleneksel tıp, şifalı bitkiler, geleneksel el sanatları ve organik pazar alanı olarak tasarlanması düşünülmektedir. Bu alanda yer alacak iş yerlerinde konsepte uygun ürünlerin satılması planlanmaktadır.
Tarihi-Kültürel Yapıları Ve Doğal Değerleriyle Turizm Potansiyeli Taşıyan Bölge:
Zeytinburnu İlçesi gerek Kara Surlarının ve Tarihi Yarımadanın batı cephesinde yer alması, gerek sahip olduğu tarihi ve kültürel yapıları (kilise, camiler, türbeler…vb.) gerekse ilçenin Marmara Denizine kıyısı olması nedeniyle önemli turizm potansiyeli taşıyan bir alandır. Tarihi Kara Surlarının batısında yer alan Sur tecrit alanı ile birlikte bütünleşerek, sahil boyunca uzanan Bizans döneminden bu yana tarihi, kültürel değerlerin (kilise, camiler, türbeler, bölgeye ismini veren Bizans döneminden kalan Kazlıçeşme v.b.) yoğun olarak bir arada bulunduğu bölge, üzerinde yer alan tarihi, kültürel değerleri ile birlikte, kültür ve doğa turizmi açısından önemli cazibe noktalarından ve Zeytinburnu'nun önemli prestij alanlarından biridir.
Zeytinburnu İlçesi Kazlıçeşme Mahallesinin büyük bir kısmı, 13.09.1989 / 20281 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak Turizm Merkezi ilan edilen Ataköy Turizm Merkezi kapsamında kalmakta olup önemli turizm yatırımlarının yer aldığı bir bölgedir.
DEĞİŞEN ZEYTİNBURNU
APART OTEL VE REZİDANSLAR
Kruvaziyer turizmi, İstanbul’un değerlendirmesi gerekli bir diğer turizm çeşidi olup, buna yönelik olarak 1/100.000 Ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planın’da Salıpazarı, Haydarpaşa ve Zeytinburnu (Zeyport) limanlarının kruvaziyer liman olarak hizmet vermesi; ilave olarak Kartal’da da kruvaziyer liman yapılması önerilmiştir.
Ataköy Turizm Merkezi kapsamında kalan İstanbul İli, Zeytinburnu İlçesi, Kazlıçeşme Mahallesinde bulunan 774, 754, 755, 756 ve 757 numaralı adaların önüne isabet eden 144.264 m2 mevcut dolgu ve 325.736 m2 ilave dolgu ile 1.000.000 m2 deniz alanı üzerinde “deniz turizm tesisleri ve kurvaziyer liman” yapılması amacıyla hazırlanan Kazlıçeşme Deniz Turizmi Tesisleri 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulu’nun 05/04/2011 Tarih ve 107/01 sayılı kararı doğrultusunda 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 7. Maddesi ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu’nun 7. Maddesi uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’nce 05/05/2011 tarihinde onaylanmıştır.
